"Enter"a basıp içeriğe geçin

Program yükleme

 

 

Linux sistemlerde uygulamalar paketler sayesinde yüklenir. Paketleri bulmanın ve kurmanın çeşitli yolları vardır.

Paket nedir.

Paket bir programın kurulması için gereken dosyaları içeren, arşiv benzeri bir yapıdır. Paketler işletim sistemine özeldir. Mesela windows için oluştururmuş bir paket, linuxta kurulamaz
Farklı linux dağıtımlarında da farklı paket tipleri olabilir

packages.ubuntu.com istediğimiz programların paketlerini bulabileceğimiz bir platformdur.
Uygun versiyonu seçtikten sonra paketimiz inecektir. Ubuntu paketleri genelde .deb uzantılıdır.

Ubuntu’daki paket yöneticisi dpkg’dir. Son yıllarda yerine apt de kullanılmaya başlanmıştır.

apt

apt sayesinde çevrimiçi bir sunucudan, doğrudan program indirebiliriz. apt programının içinde, programları bulabileceği veritabanları bulunur.

İstediğimiz program bu veritabanlarında varsa programı indirir ve otomatik olarak yükler. Eğer istersek kendimiz de veritabanı adresi ekleyebiliriz.

apt update : bu veritabanı adreslerini günceler // bu adresler zaman zaman değişebilir. Bu yüzden arada sırada güncellemekte fayda vardır.

apt upgrade : repolardan gelen programlarla ilgili güncelleme olup olmadığına bakar. Yani programların son sürümünü yükler.

apt autoremove : gereksiz uygulamaları sistemden siler. (örneğin bir programın çalışması için gerekli programlar yani dependencies asıl program kalksa da silinmez ve gereksiz yük oluşturur. Bunları tespit etmemizi sağlar.)

sudo apt purge programadi : o programa ait ayar dosyaları vb artıkları siler

apt aslında arka planda dpkg’yi kullanır. Yani paketleri indirir ve dpkg ile kurar.

Paket yükleme: apt install paketadi //paket ismi depodaki paket adıyla tamamen aynı olmalıdır
Paket yükleme işlemi her zaman root-sudo yetkisi ister.
Bu işlemleri yaptıktan sonra, eğer paketi bulursa otomatik olarak yükler.

Ben geany adındaki IDE uygulamasını indireceğim

Paket silme : apt remove paketadi

Paket adının tam olarak doğru girilmesi gerektiğimizi söylemişştik. Adını bildiğimiz ama paket adından emin olmadığımız bir programı aramak için search komutunu kullanmalıyız.
İlla program adı olması da gerekmez. Mesela arama yerine editor yazarsak, veritabanında bulunan dosya editörlerini bize getirir.
apt search aranan

Ayrıca programı yüklerken, yüklemek isteyebileceğimiz diğer programların da önerisinde bulunur.

Bazen bir programı yüklerken, önceden yüklü olması gereken programlar da olabilir. Örneğin java derleyici yüklerden önceden jdk yüklü olmalıdır. Bunlara dependencies denir.
apt ile program yüklerken, önceden yüklü olması gereken programlarla ilgili de bizi bilgilendirir ve gerekirse otomatik yükler. dpkg, belli bir paketi yüklemede kullanıldığı için böyle bir bilgi söz konusu değildir.

dpkg

Veritabanlarında olmayan, 3. parti kaynaklardan indirdiğimiz paketleri kurmak için dpkg kullanmamız gerekir.
dpkg ile yükleme :
dpkg -i paketadi : paketi açar ve gerekli kurulumları yapar
dpkg -l : sistemde kurulu tüm paketleri gösterir
dpkg -r paketadi : paketi sistemden kaldırır.

Bu sefer de visual studio code isimli IDE’yi kurmaya çalışalım. Kurulum için gereken dosyayı internetten indirdim. Görüldüğü gibi superuser yetkisi istedi. Kurulumdan sonra code yazarak programı çalıştırabiliriz.

bazen kurulum paketinin adıyla sistemde kurulan ad farklı olabilir. Silerken, sistemdeki ad kullanılmalıdır.

 

Kaynak koddan paket kurma

Sadece kaynak kodu ile paket kurabilmek için, öncelikle bu kodu derlememiz gerekir. Bunun için build-essantial paketi kurulu olmalıdır.
sudo apt install build-essential : gerekli eklentiyi kurduk.
Bu tip programlar genelde tar arşivi ile gelir. (.deb paketlerle karıştırmayın)
Bu paketi çıkardıktan sonra, ilk olarak içindeki configure dosyasını çalıştırmalıyız.
./configure : Bu dosyanın amacı, programı kurabilmek için önceden gereken dosyaların (dependencies) sistemde olup olmadığını kontrol etmektir //o dizindeki çalıştırılabilir programları çalıştırabilmek için başına ./ koymalıyız.
Eğer sistemimizde eksik bir program bulursa, öncelikle bu programı kurmamız gerekir.
Tüm eksik programları edindikten sonra, programı kurmaya hazırız.

kurulumu yapmak için öncelikle cd pakettençıkandizin yapmalıyız. O dizine gittikten sonra:
make : derleme işlemini başlatır. Derleme işlemi bittikten sonra kuruluma hazırız
make install : kurulumu başlatır.
make uninstall : kaynak kodu ile yüklenen paketi siler

Kaynak koddan kurulan programlar genelde /opt dizinine kurulur.

Github vb. ortamlarda sadece kaynak kodu paylaşılan kodları bu şekilde kurmamız gerekiyor.

 

    Bir cevap yazın

    E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir